بررسی منحنی های تنفسی (قسمت دوم)

ترجمه و تدوین : بهنام پورگرمرودی

بررسی منحنی های فلو در زمان دم و بازدم ، اطلاعات مفیدی در خصوص کمپلیانس و مقاومت راه های هوایی می دهد.

منحنی های فلو- زمان

نمودار فلو زمان ، تغییرات تدریجی در زمان دم و بازدم را نشان میدهد . واحد جریان لیتر در دقیقه و واحد زمان ثانیه می باشد. با توجه به اینکه حجم انتقالی ناشی از جریان در طی زمان بوده ارتباط مستقیمی با مساحت زیر منحنی فلو دارد.(به شکل توجه نمایید)

شکل یا الگوی منحنی فلو در زمان دم کاملا بستگی به نوع مد تنفسی انتخابی بر روی ونتیلاتور دارد. و از شکل منحنی فلو در زمان بازدم میتوان برای نتیجه گیری  میزان کمپلیانس و مقاومت راه هوایی استفاده کرد.(از شکل منحنی فلو در زمان بازدم میتوان به عدم تخلیه کامل ریه  در بیمار COPD و همچنین PEEPداخلی پی برد)

دو نوع  جریان استاندارد در ونتیلاتورها وجود دارد . جریان ثابت constant flow (مربعی شکل Square) و جریان نزولی  decelerating flow

هنوز شواهدی وجود ندارد که نشان بدهد سایر فرم های ( الگوهای) جریان گاز (مثل صعودی – سینوسی ) میتواند خواص موفقیت آمیز درمانی داشته باشند ، به همین دلیل از آنها استفاده نمیشود.

در جریان ثابت constant flow میزان حجم انتقالی در طی زمان جریان دم ثابت باقی می ماند. هنگامی که دم شروع میشد میزان فلو سریعا افزایش می یابد تا به میزان تنظیمی بر روی ونتیلاتور برسد سپس ثابت باقی می ماند تا حجم تنظیمی منتقل گردد ( مساحت مربع زیر منحنی)

در آغاز زمان مکث ( زمان کفه plateau time) جریان گاز سریعا به صفر میرسد. در انتهای زمان مکث ، جریان بازدمی شروع میشود که به میزان مقاومت در راه هوایی سیستم ونتیلاتور و ریه بستگی دارد.

جریان ثابت از ویژگی های کلاسیک مدهای حجمی ونتیلاتورها میباشد.

در جریان نزولی decelerating flow ، جریان گاز در زمان دم پس از رسیدن به حداکثر، با یک شیب ثابت سقوط میکند تا اینکه به میزان صفر برسد. جریان نزولی decelerating flow یکی از ویژگی های مدهای فشاری در ونتیلاتور میباشد.

نیروی محرک جهت جریان گاز بعلت اختلاف فشار موجود بین سیستم ونتیلاتور و ریه (آلوئول) ایجاد میشود. همانطوری که حجم به ریه منتقل میشود فشار افزایش میابد . به عبارت دیگر در طول دم اختلاف فشار کمتر شده و در نتیجه جریان افت پیدا میکند و در پایان دم فشار ریه ها و سیستم ونتیلاتور برابر شده و جریان صفر میشود.

اگر در پایان دم و پایان جریان (Flow=0) صفر باشد ، در مدهای فشاری ، با توجه به حجم اندازه گیری شده میتوان کمپلیانس را محاسبه کرد.

C = VT / DP

where DP = Pinsp. – PEEP

 

منحنی های حجم – زمان

نمودار حجم – زمان تغییرات تدریجی حجم را در طی زمان دم و بازدم را نشان میدهد. حجم معمولا بر حسب میلی لیتر و زمان بر حسب ثانیه می باشد. در طی مرحله افزایش جریان حجم بطور مداوم افزایش میابد. در طی توقف جریان  (plateau time) حجم ثابت باقی مانده و هیچ حجم بیشتری به ریه منتقل نمی شود . این حداکثر میزان حجم بعنوان حجم جاری وردی به ریه محاسبه شده و ظرفیت باقیمانده عملی (FRC) محاسبه نمیشود. در طی بازدم بعلت بازدم پاسیو کاهش میابد. در تصویر زیر ارتباط بین فشار ، زمان و دم با زمان در مد های حجمی و فشاری نمایش داده شده است